جاری در زندگی، جاودان در قصه

یکشنبه ۲۹ آذر ۱۳۹۴

فرخنده حاجی زاده

(دکتر سیمین دانشور، شهرزاد قصه‌ی نوین ایران)

در اردیبهشت ماه سالی در شهری از شهرهای ایران دختری دیده به جهان گشود که قرار بود در آینده نامش به عنوان اولین زن قصه‌نویس در ساحت ادبی ایران ثبت شود. مهم نیست که «سیمین دانشور» شاگرد مدرسه‌ی مهرآیین بود یا فرزند چندم خانواده‌ی حکمت و دانشور و یا در امتحانات نهایی دوره‌ی متوسطه شاگرد اوّل سراسر کشور شد. حتا مهم نیست که در عصر انفجار اطلاعات و با این که سیمین از معتبرترین دانشگاه کشورش (دانشگاه تهران) در زمانه‌ی خود دکترا گرفت و سال‌های بسیاری از عمرش را در همین دانشگاه صرف تدریس و تحقیق کرد، هنوز درِ کلاس‌های ادبیات بر روی آثار او و هم‌فکرانش بسته است و دانشجویان ما ادبیات را هم‌چون گذشته به شکل و شیوه‌ی دست نخورده‌ی میراث باستانی می‌آموزند.

ادامه مطلب …

نقد رضا خندان بر قصه وهم سبز

یکشنبه ۲۹ آذر ۱۳۹۴

از مجموعه خلاف دموکراسی

رضا خندان (مهابادی)

جهان کودکان، تا به آنجایی که به خودشان مربوط می‌شود، جهان سادگی و سرراستی است و هنگامی که روایتِ جهان‌شان به خود آن‌ها سپرده می‌شود، حتّی برای بیان عجیب‌‌ترین خیالات‌شان، از زبانی ساده استفاده می‌کنند. پیچیدگی‌ها و نامفهومی‌ها احتمالی در روایت آن‌ها نه به جهان خودشان که به جهان بزرگ‌‌تر و نوع رابطه‌اش با جهان کودکان مربوط می‌شود.

داستانِ «وهم سبز» روایتی است از «بلوغ» یک دختربچه؛ بلوغی جسمانی و ذهنی. این، به خودی خود، امری داستانی نیست. همه‌ی کودکان به بلوغ جسمی و ذهنی می‌رسند و مرحله‌ی کودکی را پشت سر می‌گذارند. اما شخصیت اصلی این داستان با شرایط ساخته و مخصوص جهان بزرگ‌‌تر‌ها «بلوغ» دردناک، هول‌آور و خشونت ‌باری دارد. همین نکته، که درون‌مایه‌ی داستان نیز هست، روایت دخترک را داستانی کرده است. صفت‌هایی چون «دردناک»، «هول‌آور». «خشونت‌بار» که من در مورد ویژِگی‌ بلوغ دخترک داستان به کار بردم، در لایه‌ی بیرونی داستان و در نظر اوّل به چشم نمی‌آیند و باید نیز چنین باشد؛ چرا که راوی کودکی ۱۳- ۱۲ ساله است و با ذهن و زبان ساده‌ی خود جهان خویش را روایت می‌کند. گذشته از این، کسانی که چنین شرایطی را برای او رقم زده‌اند از نزدیکان و بستگان او هستند: مادر، برادر، پدر… وجود چنین رابطه‌ای میان راوی و آن دیگران، بسیاری از برخوردها و خشونت‌ها را در ذهن او امری عادی و حتی محق جلوه‌گر می‌سازد.

ادامه مطلب …

به زندگی از پشت ویترین نگاه نکرده‌ام

یکشنبه ۲۹ آذر ۱۳۹۴

گفت و گو با فرخنده حاجی زاده

مجتبی صولت پور

شما چند دهه است که حضور موثر و فعالی در حوزه‌ی کتاب و نشر دارید. اگر تاریخ چاپ اولین کتاب‌تان را ملاک بگیریم، (۱۳۷۳- خاله‌ی سرگردان چشم‌ها)، اکنون بیست سال است که می‌نویسید و به چاپ می‌سپارید، هم‌چنین در نشر ویستار بستری را فراهم کردید برای چاپ شعر مدرن فارسی. حالا بعد از دو دهه فعالیت، فرخنده حاجی‌زاده خودش را بیش‌تر چکاره می‌داند؟ داستان‌نویس، شاعر و یا کتابدار؟

اول اسفند ۱۳۸۷ به دلیل بازنشستگی، با حرفه‌ی کتابداری خداحافظی کردم؛ هر چند به دلیل کار در بخش پژوهشی،در صورت تمایل می‌توانستم تا ۳۵ سال خدمت در این حرفه به کارم ادامه بدهم اما سازمان مربوطه ترجیح داد رأس سی سال خدمت به افتخار بازنشستگی نائلم کند.

ادامه مطلب …

عبرت

یکشنبه ۲۹ آذر ۱۳۹۴

سر نترسی داشت

جدا شد

ادامه مطلب …

زندگی در متن

دوشنبه ۱۹ مرداد ۱۳۹۴

گفت‌وگو با فرخنده حاجی‌زاده

علیرضا فراهانی

بعد از سال‌ها کتاب تازه‌ای از فرخنده حاجی‌زاده منتشر شده که مجموعه شعر تازه‌ای از اوست. به مناسبت انتشار این مجموعه با او گفت‌وگو کرده‌ام.

ادامه مطلب …

قرینه‌ای داستانی با دایره‌ای بسته

دوشنبه ۱۹ مرداد ۱۳۹۴

نقدی بر کتاب دو زبانه نامتعارفه آقای مترجم! (مترجم بخش انگلیسی: پریا لطیفی‌خواه)

محمدعلی علومی

«آن یکی» نمونه‌ای خوب و موفق از داستان‌های بسیار کوتاه و مینی‌مال است که رگه‌های قدرتمند از ادبیات پست مدرن دارد. داستان کوتاهی که متناسب با موضوع و مضمون، زبان آن نیز شاعرانه است. طوری که می‌شود تقطیع کرد تا به شکل شعر سپید درآید. مثلاً به این ترتیب که:

«مادلمان برای هم تنگ‌شده

با بهانه‌ای ساده

نشسته ایم

کنار دستگاه تلفن

دست‌های‌مان با هم

می‌روند طرف گوشی

بوق اشغال می‌شنویم (الی آخر)…»

ادامه مطلب …

گردش

دوشنبه ۱۹ مرداد ۱۳۹۴

شمس آقاجانی

با نگاهى به دو شعر از کتاب «طلعت منم!» فرخنده حاجى‌زاده

چیزى هست که قصه‌ها، شعرها و مقالات خانم حاجى‌زاده را به هم نزدیک مى‌کند. این حرکتِ ژانرهاى مختلف به سمت یکدیگر تنها به این دلیل نیست که همه آن‌ها توسط نویسنده‌اى واحد نوشته شده‌اند.

ادامه مطلب …

دادخواهیِ فرخنده

دوشنبه ۱۹ مرداد ۱۳۹۴

دکتر رامین احمدی

نگاهی به کتاب سینه‌ی سهراب

نوشته فرخنده حاجی‌‌زاده

آخر ای خنجر مردم کش بیگانه پرست

خوش نشستی به تنم در شب خنجر شکنان

حمید حاجی‌‌زاده کرمانی (سحر)

فرخنده بانوی ۱

جلد کتاب سیاه است با تصویر زنگی آویزان از طنابی سرخ و عکس فرخنده حاجی‌زاده که چون کتابش سیاهپوش است با چشمانی غمگین و پلک‌هایی متورم؛ و آن‌ها که کرمانی هستند و یا با شعر کرمان انس و الفتی دارند می‌دانند که فرخنده شاعری بی‌ریاست و نگاهی «شسته از باران و اشکی با صفا» دارد. کتاب «سینه‌ی سهراب» عنوان بزرگتر «گزارش قصه» را بر خود دارد. نویسنده دلیل انتخاب را در آغاز کتاب چنین توضیح می‌دهد:

ادامه مطلب …

برگرفته از کتاب مهمانی آیینه در مورد قصه‌ی خلاف دموکراسی

دوشنبه ۱۹ مرداد ۱۳۹۴

دکتر محمدمهدی خرمی

گذشته از گرایش‌های تکنیکی و استفاده از اهرم‌‌های ادبی خاص، گهگاه، برخی محدودیت‌‌ها از جمله حضور سانسور، اثری را تحت تأثیر قرار داده است. در چنین شرایطی استفاده‌‌ی آگاهانه از برخی شیوه‌‌ها می‌تواند اثر را فراتر از تشبیه و استعاره بنشاند و امکانات قرائتی و تفسیری چندین‌‌گانه‌‌ای برای اثر فراهم آورد.

ادامه مطلب …

و من بسیار دلتنگم

دوشنبه ۱۹ مرداد ۱۳۹۴

«کیواندخت کیوانی» نویسنده، مترجم، کتابدار و انسان شریف آرام زیست و آرام مرد

چنان آرام که منِ گرفتار ۹ ماه پس از رفتنش نبودنش را شیون کردم.

اولین کتاب منتشر شده‌ی کیوانی «جوانی» نام دارد که در سال ۱۳۳۰ منتشر شد از او بعدها ترجمه «تاریخ ادبیات عرب»/ نوشته‌ی رینولد نیکلسون و کتاب‌‏‏‏‏های «یادداشت‌‏‏‏‏های ناتمام»، «جاده‌‏‏‏‏های ناهموار»، «شکوفه‌‏‏‏‏ها را کندم» زندگی‌‏‏‏نامه‌‏‏‏‏های «گراهام بل»، «ماری کوری»، «آلبرت آینشتن»، «آلفرد نوبل»، «لویی پاستور» و «برادران رایت» منتشر شد؛ اما برای انتشار کتاب «گذر از سطح آب» تلاش ۲۰ ساله‌‏‏‏‏اش راه به جایی نبرد.

ادامه مطلب …